Wat kun jij doen bij uitval van een medewerker?

Het kwam voor haar leidinggevende Georgios uit de lucht vallen: Francis had een burn-out. Juist zij, die vaak 's avonds nog doorwerkte om iets af te maken. Juist zij, die overal een lichtpuntje zag: "Het komt wel goed, over een paar weken heb ik vakantie, nog even dit afmaken." Juist zij, die vaak de verantwoordelijkheid nam voor haar werk en voor haar collega's. 

Intussen kampte Georgios met productiviteitsverlies, teamoverbelasting en de toch al niet geweldige reputatie van zijn afdeling. Hoe krijgt hij Francis zo gauw mogelijk weer op de been?

Maar met precies die mentaliteit waar Georgios zo blij mee was, negeerde ze de signalen die haar lijf gaf. Totdat haar lichaam zei: nu is het genoeg. Haar collega's waren niet eens verbaasd, die zagen het al aankomen. Ze hebben haar zelfs gewaarschuwd, maar Francis luisterde niet. En Georgios? Die kreeg het niet eens te horen. Niemand wilde haar verklikken.

Francis hield zich groot

Tegen haar collega's zei ze wel eens dat ze slechter sliep. Op haar werk was ze minder scherp en ze kon zich lastiger concentreren. Daardoor had ze meer tijd nodig, wat ze 's avonds inhaalde. Ze raakte ook sneller gefrustreerd bij tegenslagen. 

Maar aan Georgios liet ze niets merken. Voor hem hield ze zich groot. Voor hem ging ze door. Ze voelde zich verantwoordelijk om alles goed te laten verlopen. 

Tot het op een ochtend niet meer lukte om op te staan. Voor haar lijf was het een noodrem. Georgios was verrast, hij dacht altijd dat Francis alles onder controle had.

Wat er echt gebeurt als iemand uitvalt

Burn-out is geen mentale kwestie of teken van zwakte. Het is geen gebrek aan motivatie, doorzettingsvermogen of onvermogen. Burn-out is uitputting van het stresssysteem, met grote gevolgen.

Langdurige stress houdt een lichaam in de actiestand zonder voldoende herstel. Dat gaat een tijd goed, want een mens kan veel hebben. 

Wat is een burn-out?

Een burn-out is het gevolg van een langdurige verstoring van de inspanning–herstelbalans. Te veel inspanning en te weinig herstel over een te lange periode. Wanneer het systeem dat niet meer kan compenseren, vallen er functies uit en valt iemand stil.

De eerste fase na zo’n uitval is niets meer kunnen. Deze fase is vaak het zwaarst, lichamelijk, maar vooral mentaal. Francis wilde nog wel en voelde de noodzaak om door te gaan. Ze kon niet accepteren dat dit het nu was.

Francis herkende zichzelf niet meer. Dingen lukten niet meer, terwijl ze vroeger vanzelf gingen. Ze kon zich niet meer concentreren, niet meer plannen, lezen, gesprekken voeren, prikkels verdragen en al helemaal niet meer sporten. Waarmee ze zich altijd zo goed kon opladen.

In de eerste fase van herstel moest Francis opnieuw leren ontspannen, rust nemen en haar energie opbouwen. Ze twijfelde aan alles: word ik ooit weer mezelf, kan ik weer doen wat ik deed, blijft er nog iets over van mijn leven? Ze kon moeilijk accepteren dat ze was uitgevallen en haar herstel niet kon afdwingen. 

Wat kun je beter niet doen voor medewerkers met een burn-out?

Georgios wilde haar helpen en schoot eerst in de manager-modus. 

"Ik ervaar ook wel eens werkdruk, maar ik denk dat ik daar beter mee omga," probeerde hij haar te adviseren. Fout. Het ging niet over hem.

"We missen je enorm. Jouw project moeten we tijdelijk op een zijspoor zetten, want we kunnen niet zomaar iemand vinden die dat overneemt. Jij bent ook zo'n kanjer! En wie houdt er nu de verjaardagen bij? Van de week was Mo jarig. We hadden niet eens een kaart!" Hoe goed bedoeld ook, dat kon Francis in deze fase helemaal niet aan. 

"Gaat het al wat beter? Misschien kunnen we een tijdpad uitstippelen," suggereerde Georgios "Met je herstel als doel aan de horizon." Daarmee haalde hij immers ook de projecten uit het slop. Maar herstel van een burn-out is geen project. Het is een proces. Een traag proces.

"Misschien moet je weer gaan sporten," adviseerde hij, want hij had gehoord dat bewegen goed is voor lichaam en geest. Maar Francis had de energie nog niet om uit bed te komen, laat staan om haar sportschoenen aan te trekken.

"Ga dan iets doen wat je leuk vindt!" wanhoopte Georgios. Maar Francis vond helemaal niets leuk op het moment.

Wat kun je dan wel doen?

"Wat kan ik dán doen?" vroeg Georgios ten einde raad aan de bedrijfsarts.

"Gun haar rust. Vertel haar dat alles op het werk gewoon doorgaat en dat er niets in de soep loopt. Erken dat het logisch is dat ze er helemaal afligt. Onderhoud af en toe contact op menselijk niveau en toon begrip voor haar situatie. En laat het team af en toe contact opnemen, maar ook alleen persoonlijke belangstelling."