Help jonge professionals te herstellen

Burn-outklachten onder jonge professionals stijgen, want ze staan altijd ‘aan’. Uitdagingen op het werk, druk van sociale media, stappen met vrienden, extreme sporten, instagrammable reizen en een toenemende onzekerheid in de wereld.
Het Nederlands Jeugdinstituut meldt dat één op de vijf jonge werknemers regelmatig werkstress ervaart. Uit onderzoek van TNO (2023) blijkt dat één op de vier jonge mensen zelfs burn-outklachten heeft. 
Om werkstress te verminderen bieden organisaties mindfulnessapps, sportabonnementen of vitaliteitsprogramma’s. Waarom helpt dat niet?

Dit soort maatregelen dragen niet structureel bij aan een betere energiebalans. Echte verandering krijg je alleen als je de kern van het probleem aanpakt. Het inspanning-herstelmodel van CSR Centrum ondersteunt dat wel. Zo leerde Jackie daarmee balans aan te brengen in haar inspanning en ontspanning nadat ze was uitgevallen op het werk.

Het inspanning-herstelmodel: waarom stress zich opstapelt

Volgens CSR Centrum ontstaat werkstress niet alleen door te veel inspanning, maar vooral door een gebrek aan herstel. Lichaam en brein hebben tijd nodig om na inspanning weer tot rust te komen. Zonder voldoende hersteltijd blijft het stresssysteem aanstaan, waardoor vermoeidheid en overbelasting zich opstapelen. Kijk maar naar topsporters, zij weten hoe cruciaal voldoende rust en slaap is voor topprestaties. 

Dat was precies Jackie’s probleem toen ik haar voor het eerst sprak: onvoldoende hersteltijd. Jackie is een jonge adviseur, theoretisch opgeleid en drie jaar geleden met haar eerste baan begonnen. Ze vond de inhoud boeiend en het team leuk, maar ze moest in het begin wel wennen aan fulltime werken. Na een jaar kwam ze in vaste dienst en moest ze zelfstandig prioriteiten stellen, keuzes maken, overleggen voorbereiden en tussendoor ook nog alle binnenkomende routinevragen afhandelen.

Naast haar werk had Jackie een druk sociaal leven met vrienden, sportte ze regelmatig en speelde ze in een band. Jackie maakte zich echter ook zorgen: had ze wel een toegevoegde waarde voor het bedrijf? Was ze net zo succesvol als haar vrienden? En werd de wereld er nou echt beter van?

Haar leidinggevende was niet erg zichtbaar en stelde nooit vragen. Ze moest zelf maar aangeven als ze iets te vragen had. Haar onzekerheden leidden tot gepieker en slecht slapen. Ze ging een dag minder werken om alle verwachtingen waar te kunnen maken. Maar Jackie herstelde steeds minder. Vaak kwam ze vermoeid uit bed. En op een dag ging het echt niet meer.

Voor jonge professionals speelt hierbij een extra uitdaging

Werkstress komt breed voor in alle leeftijdsgroepen, maar voor jonge professionals spelen nog extra uitdagingen:

• Ze herkennen hun grenzen nog niet en voelen zich vaak verplicht om aan (onduidelijke) verwachtingen te voldoen.
• Ze vinden het lastig om meer ervaren collega’s aan te spreken op afspraken of om taken bij hen neer te leggen.
• Sociale media en constante bereikbaarheid versterken de druk om altijd ‘aan’ te staan. 
• Veel organisaties focussen op efficiënt werken, wat vaak ten koste gaat van reflecteren, nadenken, plannen en me-time.

Jackie vond de inhoud van haar werk leuk en kreeg energie van de mensen met wie ze samenwerkte. Toch voelde zich na een dag werken moe en niet voldaan. Ze moest vaak schipperen met de kwaliteit van haar werk om niet te veel achterop te raken. Het feit dat het werk haar energie gaf, verbloemde dat het ook energie kost om te presteren. Haar leidinggevende wilde ze er niet meer lastigvallen. Haar collega’s gingen immers ook gewoon door. Was ze niet goed genoeg, moest ze nog leren om efficiënt te werken of had ze inderdaad te veel op haar bord liggen? Misschien moest ze toch maar iets heel anders gaan doen. Al dat gepieker werd een vicieuze cirkel die tot een burn-out leidde.

Drie valkuilen 

Ongemerkt versterken bepaalde gewoonten de werkdruk en daarmee werkstress. Drie ervan zijn:

1. Herstelmomenten in de werkdag ontbreken
   Werkdagen zitten vol meetings, deadlines en taken. Pauzes? Koffie en zelfs een boterham op de werkplek, en tussendoor nog snel een paar e-mails eruit knallen. Onderzoek van TNO toont aan dat jonge professionals gemiddeld meer dan zes uur per dag achter een scherm werken, zonder voldoende onderbrekingen. 
2. Focus op inzet zonder energiebalans  
   Inzet belonen met promoties, bonussen of complimenten. Hersteltijd lijkt niet productief. Uit onderzoek van GoodHabitz (2023) blijkt dat bijna de helft van de werknemers liever niet over stress praat.
3. Werken op wilskracht in plaats van energiebeheer  
   Veel jonge professionals blijven doorgaan op wilskracht. Dat geeft even adrenaline, maar op de lange termijn leidt het tot mentale uitputting. Werkgevers verwachten dat medewerkers zichzelf managen, zonder beleid voor energieherstel.  

Jackie herkende alle drie de gewoonten. Over een tijdje zou het vast wel rustiger worden op het werk en kon ze ontspannen, dacht ze. Maar ook afspraken met haar vriendengroep werden verplichtingen. Zelfs met een dag minder werken lukte het haar nog niet om de adviseur te zijn die ze dacht te moeten zijn. 

Hoe faciliteert een werkgever voldoende energieherstel? 

Werkgevers hebben een grote invloed op de energiebalans van hun medewerkers. Het begint met bewust energieherstellers inbouwen. Dat zijn momenten of activiteiten voor fysiek en mentaal herstel.  

Welke praktische maatregelen kun jij treffen in je organisatie?

1. Herstelmomenten structureel inplannen
   Bijvoorbeeld:
   • 90-minuten regel: maximaal 90 minuten werken, gevolgd door een korte pauze,
   • actieve lunchpauzes: wandelen in de buitenlucht in plaats van doorwerken,
   • overleggen van 45 minuten en daarna voor iedereen 15 minuten verwerktijd,
   • meetingvrije blokken om ongestoord te werken (tip van Mark Tichelaar in zijn boek ‘Focus aan/uit’).
2. Leidinggevenden trainen in energiemanagement
   Train leidinggevenden om:
   • overbelasting te herkennen en bespreekbaar te maken,
   • niet alleen op prestaties, maar ook op herstel te sturen,
   • zelf het goede voorbeeld te geven door pauzes te nemen en grenzen te bewaken,
   • op tijd te komen op afspraken,
   • niet steeds uitdragen hoe druk ze zijn.
3. Een cultuur introduceren waarin opladen normaal is:
   • bespreek energieniveaus in één-op-één gesprekken,
   • stimuleer gezonde gewoonten zoals korte powernaps, ademhalingsoefeningen of rustige werkplekken,
   • geef mensen invloed op de organisatie en hun eigen werkproces,
   • bespreek reële verwachtingen,
   • erken en waardeer niet alleen harde werkers, maar ook medewerkers die slim met hun energie omgaan en hun inzichten daarover delen.

Onder mijn begeleiding laadde Jackie haar batterij op, leerde stop-signalen herkennen en nam bewust pauzes. Ze herstelde stap voor stap. Aan het eind van haar werkweek nam ze even tijd om stil te staan bij de afgelopen week en vooruit te kijken. Dat gaf haar rust en overzicht. Ze kon zelfs geleidelijk haar werkuren weer uitbreiden en viel niet meer terug in haar oude gedrag. 

Het verrassende was dat haar vriendengroep zich al langer zorgen maakte over haar. Door Jackie’s ervaring werd werkstress voor iedereen bespreekbaar en ontdekte Jackie dat ze zeker niet de enige was. 

Wil je een gezonde werkomgeving?

Wil je als organisatie minder werkstress voor je mensen? Dan is het niet genoeg om alleen op productiviteit, prioriteit of inhoud te sturen. Balans tussen inspanning en herstel is cruciaal. Wanneer met name jonge professionals structureel te weinig hersteltijd krijgen, ondermijnt het hun werkplezier en hun prestaties. Door het inspanning-herstelmodel te integreren in je werkcultuur, voorkom je dat medewerkers roofbouw plegen op hun energie of helemaal opbranden.

Wil je dit toepassen in jouw team of organisatie? We helpen je graag bij een energieherstellende werkcultuur. Onze coaches hebben de opleiding Stress en Burn-out coaching gevolgd van CSR Expertisecentrum stress & veerkracht. Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek!